Aya İrini Kilisesi

Ayasofya’nın Sessiz ve Yaşlı Ablası: Aya İrini

Sultanahmet’te herkes Ayasofya’yı konuşur ama şehrin ilk kilisesi, "Kutsal Barış" anlamına gelen Aya İrini'dir. Topkapı Sarayı’nın birinci avlusunda (bilet gişelerinin olduğu o geniş alan) yer alan bu yapı, İstanbul’da camiye çevrilmeyip orijinal mimarisini koruyan ender Bizans yapılarından biridir.

İçeri adım attığınızda Ayasofya’daki o süslü mozaikleri, hat levhalarını veya renk cümbüşünü göremezsiniz. Burası daha "ham", daha çıplak ve daha gizemlidir. Osmanlı döneminde yüzyıllarca Cebehane (Silah Deposu) ve Askeri Müze olarak kullanıldığı için içindeki dini fresklerin çoğu kaybolmuş, sadece taşların ve tuğlaların o soğuk ama büyüleyici dokusu kalmıştır.

Ancak başınızı yukarı, "apsis" denilen o yarım kubbeye kaldırdığınızda, Bizans sanatının en nadir örneklerinden biriyle göz göze gelirsiniz: İkonoklazm (tasvir yasağı) döneminden kalma, altın zemin üzerine yapılmış devasa, siyah bir Haç Mozaiği. Dünyada eşi benzeri az bulunan bu simge, yapının ne kadar eski olduğunun kanıtıdır.

Neden Gitmelisin?

• Camiye Dönüşmemiş Tek Yapı: Osmanlı’nın fetihten sonra cami yapmayıp depo olarak kullandığı için mimari formunu en saf haliyle koruyan kilise.
• Akustik Efsanesi: Kubbeli yapısı ve malzemesi sayesinde inanılmaz bir akustiği vardır; burada fısıldasanız bile sesiniz diğer uçtan duyulabilir (İstanbul Müzik Festivali konserlerinin vazgeçilmez mekanıdır).
• Yasaklı Dönem Sanatı: İnsan figürlerinin yasaklandığı o karanlık dönemden günümüze ulaşan o meşhur "Haç" mozaiğini görmek.